|
Memmingen
Położenie geograficzne miasta Memmingen Memmingen położone jest w przedgórzu Alp, na płaskowyżu na wysokości około 580 m n.p.m. 17 km na południe znajduje się czołowa morena jednego z większych lodowców alpejskich ostatniej epoki lodowcowej (tzw. Lodowiec illerski), więc relief bezpośredniej okolicy miasta jest wykształcony przez procesy wówczas roztaczające się w przedpolu tego lodowca, np. osadzenie żyznych gleb lessowych i tworzenie swoistego rodzaju skały zwanej Nagelfluh, która wykorzystywano między innymi do zbudowania średniowiecznych murów miasta. 5 km na wschód płynie rzeka Illwer, jeden z czterech głównych alpejskich dopływów Dunaju na obszarze niemieckim. Rzeka ta stanowi granicę między niemieckimi landami Bawaria i Baden - Württemberg, przy tym Memmingen należy do Bawarii dopiero od początku 19-ego wieku. Tutejsza ludność różni się dlatego od tej samej wschodniej i północnej ("właściwej") Bawarii, wykazująca raczej pokrewieństwo do zakresu gwarowego Szwabii czyli południowo-zachodniego Niemiec (almańsko - szwabski zakres gwarowy). Tuż przed południowo- wschodnim skrajem miasta rozciągają się mokradła z licznymi źródłami wapiennymi, które zrzeszają się do potoku płynącego wprost przez środek miasta. Strumień ten, zwany "potokiem miejskim" albo, po opuszczaniu obszaru miasta "Memmingen Ach", odgrywała i odgrywa ważną rolę w miejskim życiu od średniowiecza do dziś dnia. Same mokradła wyróżniają się bardzo bogatą florą i fauną, między innymi daleko wysuniętymi ku północy stanowiskami różnych roślin alpejskich (górskich) oraz jednym występowaniem na świecie endemicznego rodzaju zawciągu. Zarys historii Pierwsze wskazówki na ludzkie zasiedlenie pochodzą dopiero z czasów polodowcowych czyli od 8.000 p.n.e., ponieważ działalność lodowców zniszczyła wszystkie wcześniejsze ślady. Po różnych epokach kulturowych nieznanych etnicznych przynależności zjawia się tutaj około 500 p. n. e. pierwszy lud jasnej etniczno - językowej tożsamości - Celtowie. Zajmowali oni obszary między Dunajem i Alpami aż do swojego podbicia w roku 15 p.n.e. przez Rzymian, którzy prawdopodobnie wytępili tubylczą ludność w ciągu względnie krótkiego czasu. W okresie rzymskim znajdowało się na obszarze późniejszej miejscowości Memmingen małe osiedlenie nieznanej funkcji, oprócz nielicznych, rozproszonych zagród w najbliższej okolicy. W ciągu wędrówki ludów germańskie plemię Alemannen podbiło kraj i wypierało albo pochłonęło rzymską ludność. Wówczas wykształcone rozmieszczenie gwarowo - językowe przetrwało mniej więcej aż do teraźniejszości. Dokładna data założenia Memmingen nie jest znana. Sama nazwa wywodzi się z nazwy osobistej, prawdopodobnie pewnego alemańskiego szlachcica imienia "Mammo" Założenia tego rodzaju (tj. nadania nowemu osiedlu imienia założyciela) są cechą czasów od 5-ego do 8-ego wieku, więc w tym okresie z pewnością odbyło się założenie średniowiecznej miejscowości. Czy wymienione rzymskie osiedla w tym momencie jeszcze istniało czy nie to jest także nieznane. W każdym razie oba osiedla znajdowały się w tym samym miejscu, a mianowicie na najwyższym punkcie dzisiejszego starego miasta, w miejscu późniejszego klasztoru zakonu św. Antona, dziś służącego jako miejska wypożyczalnia książek. Pierwsza pisemna wzmianka Memmingen datuje się z 31.12.1099, w dokumencie dotyczącym założenia klasztoru w bliskiej miejscowości Ochsenhausen. Na początku swojego udokumentowania istnienia miasto było majątkiem książąt rodu Welfen, którzy wówczas walczyli z książętom rodu Stauffer o władzę i tron w Niemieckiej Rzeszy. Choć w 1130 r. Całkowicie zniszczony przez wojsko Staufferów, korzystne położenie Memmingen nad "drogą solną" - ważny szlak handlu solą z kopalni w Alpach - w pobliżu jednego z nielicznych przejść przez rzekę Iller (która wówczas stanowiła poważną przeszkodę ruchu) spowodowało, że miasto już wkrótce po tym wydarzeniu doczekało znacznego gospodarczego rozwoju. Najważniejszym a jednocześnie ostatnim księciem Welfenów w Memmingenie był Welf VI. (1115 - 1191), który zniechęcony śmiercią swojego jedynego syna i następcy sprzedał wszystkie swoje dobra łącznie z samym miastem do niemieckiego króla i cesarza Fryderyka Barbarossa z rodu Stauffer. Choć oficjalnym majątkiem tych książąt będących jednocześnie królami Rzeszy, Memmingen uzyskał powoli coraz większą niepodległość, zwłaszcza po upadku Staufferów i przejściu władzy królewskiej do rodu Habsburger. W roku 1286 ich pierwszy król Rudolf nadał miastu szczególne prawa samorządowe prowadzące do stanu "wolnego miasta Rzeszy", tzn. samodzielnej jednostki politycznej w zespole Rzeszy. W ciągu najbliższych wieków Memmingen, dzięki ciągłemu rozwojowi gospodarczemu coraz dalej rozszerzył jego niepodległość i wpływ polityczny. W 1525r. Wprowadzono reformację i całe miasto przeszło na protestantyzm. W tym samym roku odbywało się w jednym z budynków miasta (dom cechu kramarzy) zgromadzenie powstańczych chłopów, na którym uchwalono tzw. "12 artykułów chłopskich". Żądania te stanowiły pierwszą deklarację praw człowieka w Europie miały duże znaczenie dla ówczesneg powstania chłopskiego w Niemczech. Podczas wojny trzydziestoletniej Memmingen miał nieco wątpliwą przyjemność gościć na parę miesięcy (od czerwca do września 1630r.) cesarskiego generała Wallenstein wraz z całym jego wojskiem i orszakiem. Wydarzenie to obchodzi się dziś co 4 lata dużym festiwalem historycznym, tzw. "lato Wallensteina", podczas którego całe miasto przedstawia przez dwa tygodnie zdarzenia i codzienne życie tego okresu. W ciągu rozbicia Niemieckiej Rzeszy przez Napoelona w latach 1802 - 1806 Francja wysunęła swoją zachodnią granicę aż nad Ren. Odszkodowanie niemieckich księstw za stracone lewobrzeżne obszary pokrywano "masą upadłości" Rzeszy, tworzoną między innymi wolnymi miastami. W ten sposób Memmingen wszedł w roku 1802 w skład księstwa (od 1805 r. Królestwa) Bawarii, do której do dziś należy. Dziś (maj 2005r.) miasto łącznie z wsiami wcielonymi do gminy liczy 40.849 mieszkańców i jest drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym w okręgu regencyjnym Bayerisch - Schwaben (Bawarska Szwabia). Stare miasto wyróżnia siębardzo dobrze zachowaną i zadbaną zabudową z sześciu stuleci, np. resztkami średniowiecznych murów z pięcioma bramami i pięcioma wieżami. Obyczaje i legendy Dzień rybaków Najważniejszą obyczajową imprezą w Memmingen jest corocznie odbywający się "dzień rybaków". Pochodzi on ze średniowiecza, kiedy potok miejski był raz w roku spuszczony i sprzątnięty a przedtem, w celu uniknięcia marnotrawienia zasobów rybnych, wyłowiony. Akcja ta rozwinęła się w toku czasu do zawodów z ścisłym regulaminem. Uczestnicy muszą być mieszczanami miasta od co najmniej 10 lat oraz aktywnymi członkami miejskiego towarzystwa rybaków. Po strzale sportowym o ósmej w określoną sobotę w lipcu, po różnych poprzedzających obrzędach, wyposażeni w sieci rybackie zawodnicy skaczą w potok i walczą o najlepsze złowienie. Ten, kto zdobywa najcięższy pstrąg dostaje tytuł "król rybaków", nadawany podczas następującej uroczystej ceremonii obejmującej między innymi wypędzanie zeszłorocznego króla z tronu. Księżyc Memmingena Najpopularniejsza legenda miasta, czyli raczej anegdota, jest także związana z połowem. Ongiś paru niezbyt trzeźwych mieszkańców (może nawet radnych) idących z karczmy do domu spostrzegło w cebrze do gaszenia ognia odbicie zwierciadlane księżyca. Postanowili wydobyć księżyc - albo żeby go uratować, albo wykorzystać do oświetlenia miasta, nie jest to dokładnie przekazane. Pożyczywszy sobie sieci rybackie próbowali tego dokonać przez całą noc, a dopiero po zblednięciu księżyca o świcie zrezygnowali z przedsięwzięcia, dosyć zasmuceni bo przekonani że utonął. Po tym wydarzeniu Memmingen nosi przydomek "Maustadt" znaczący "miasto księżycowe" ("Mau" jest gwarowym odpowiednikiem wysokoniemieckiego słowa "Mond"= księżyc). Szkapa w kołysce Inna legenda opowiada o bogatej kobiecie, która omyłkowo pochowano żywcem. Na jej szczęście chciwy złodziej otworzył grób żeby ukraść jej biżuterię. Zauważywszy że rzekoma nieboszczka ruszyła się, przerażony uciekł, a kobieta udała się do swojego męża. Mąż zaś uważał ją za ducha i nie chcąc otworzyć drzwi powiedział: "podobnie jak to nie jest możliwe, że szkapa kładzie się kołysce, nie możesz być moją żoną!". Kiedy zaś potem zaglądał w pokój dziecinny, spostrzegł konia leżącego w kołysce. Radośnie przyjął żonę i kazał malować tę scenę nad wejściem do domu. Po śmierci małżeństwa przejściowo usunięto rysunek, na co od razu zaczęło straszyć w kamienicy. Odnowiono więc obraz, który można do dziś podziwiać. Bazyliszek Średniowieczna legenda ta nie jest swoistością Memmingen, lecz jest dość rozpowszechniona w Europie i występuje w wielu innych miastach różnych krajów (między innymi - w Warszawie): Dawno temu żył w podziemiach pewnej kamienicy straszliwy potwór zwany Bazyliszkiem. Miał on głowę koguta i ogon kolczasty wąż, a przede wszystkim posiadał zdolność zabijania wzrokiem: na kogo spojrzał, tego zamieniał w kamień. Pewnego dnia śmiałek zbliżył się do niego uzbrojony lustrem, a sam Bazyliszek patrząc na swoje obicie zwierciadlane skamieniał. Mała rzeźba przedstawiająca smoka dawniej zdobiąca ścianę wspomnianego gmachu znajduje się dziś w miejskim muzeum. Siódemka Szwabów Baśń ta jest dosyć popularna w całych Niemczech. Opowiada ona o siedmiu mężczyznach z Szwabii, którzy uzbrojeni ogromnym oszczepem wędrowali po kraju by przeżywać przygody. Najpopularniejszą z nich jest ich napotkanie śpiącego zająca, którego uważali za potwora i choć drżący z strachu, odważyli się atakować oszczepem. Oczywiście zając od razu zbudził się i uciekł, a siódemka potem wszędzie chwaliła się zwycięstwem nad potworem. Inny epizod rozgrywa się właśnie w Memmingen, gdzie zatrzymali się w karczmie by ugasić spragnienie. Ich dziwny wygląd spowodował, że karczmarz uważał ich za urzędników zleconych nadzorem nad poprawnym wyszynkiem piwa, a pełen wyrzutów sumienia (bo miał zwyczaj rozcieńczyć napoje dla gości wodą) częstował ich najlepszymi ze swoich piw. To go drogo kosztowało, bo niezwykli goście oczywiście pili tak dużo jak tylko mogli. Siedem symboli miasta Memmingen posiada siedem symboli, które dawniej każdy czeladnik pobierający tu naukę powinien był znać. Są to: |
